Strefa Czystego Transportu w Katowicach: obszar, normy Euro i kto może wjechać

Strefa Czystego Transportu (SCT) to obszar miasta, do którego mogą wjeżdżać pojazdy spełniające określone normy emisji spalin albo objęte wyjątkami. Według strony miasta Katowice zaczyna funkcjonować od 29 czerwca 2026 r. w części śródmieścia. Zasady poniżej pochodzą z oficjalnych stron Urzędu Miasta Katowice; ostateczny tekst uchwały sprawdź w BIP.

Dlaczego strefa powstaje

Miasto wyjaśnia, że to obowiązek ustawowy po zmianie ustawy o elektromobilności z 2024 r. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził przekroczenie średniorocznego poziomu dwutlenku azotu przy autostradzie A4, gdzie wcześniej stała stacja pomiarowa. Stację przeniesiono na ulicę Dudy-Gracza, a pomiary za 2025 rok według miasta nie wskazują przekroczeń. Mimo to, jak podaje miasto, stanowisko Komisji Europejskiej i ministerstwa jest jednoznaczne: w Katowicach strefa musi powstać.

Jaki obszar obejmuje

Według miejskiego FAQ strefę wyznaczają ulice: odcinek ul. ks. Piotra Skargi, ul. Moniuszki, ul. Pańki, odcinki ul. Dudy-Gracza, ul. Warszawskiej i ul. Francuskiej, ul. Tylna Mariacka, ul. Dworcowa oraz odcinek ul. Słowackiego. Sama strefa obejmuje tylko drogi publiczne wewnątrz tego obszaru, a ulice wyznaczające granicę leżą poza strefą. Z obszaru wyłączona jest ul. Maślińskiego, dojazd do szpitala. Wjazdy i wyjazdy oznaczą znaki D-54 oraz D-55, a organizacja ruchu ma umożliwiać objazd strefy.

Kto wjedzie bez ograniczeń

Najważniejsza zasada: bez ograniczeń wjeżdżają samochody mieszkańców Katowic i pozostałych gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, jeśli były w ich posiadaniu przed dniem ustanowienia strefy. Dopóki auto przechodzi badania techniczne, można nim jeździć po SCT. Wyłączone są też:

• motocykle i pojazdy sklasyfikowane jako inne lub specjalne (np. śmieciarki, pomoc drogowa),
• autobusy komunikacji publicznej,
• pojazdy zabytkowe i historyczne,
• pojazdy biorące udział w imprezach kulturalnych lub sportowych,
• osoby z kartą parkingową dla osoby z niepełnosprawnością, które są ustawowo zwolnione z zakazu.

Normy dla pozostałych kierowców

Wymagania dotyczą kierowców spoza Katowic i metropolii oraz mieszkańców, którzy zmienią pojazd na inny już po ustanowieniu strefy.

Okres	Mieszkańcy Katowic (auto kupione po ustanowieniu strefy)	Pozostałe samochody
29 czerwca 2026 r. - 30 czerwca 2029 r.	benzyna: Euro 3 lub rocznik od 2000; diesel: Euro 4 lub od 2005	benzyna: Euro 3 lub od 2000; diesel: Euro 5 lub od 2009
1 lipca 2029 r. - 31 grudnia 2033 r.	benzyna: Euro 3 lub od 2000; diesel: Euro 5 lub od 2009	jak wyżej
od 1 stycznia 2034 r.	benzyna: Euro 4 lub od 2005; diesel: Euro 6 lub od 2014	jak wyżej

Normę Euro swojego auta sprawdzisz na stronie gov.pl, do której odsyła miasto. Wymagania dotyczą także hybryd i aut z instalacją LPG, liczy się norma silnika.

Kontrola i kara

Nie trzeba mieć zezwolenia ani nalepki, a w Katowicach nie planuje się opłat za wjazd. Uprawnienia sprawdzają służby, m.in. Policja i Straż Miejska, na podstawie centralnej ewidencji pojazdów. Kara za wjazd nieuprawnionym pojazdem według kodeksu wykroczeń wynosi do 500 zł.

Pytania, które zadają kierowcy

Czy senior musi kupić nowy samochód? Nie, jeśli jest mieszkańcem Katowic lub metropolii i kupił auto przed 29 czerwca 2026 r. Dopiero przy zmianie samochodu nowy pojazd będzie musiał spełniać wymogi uchwały.

Co z dostawami do firm w strefie? Miasto podaje, że dostawy mogą być realizowane nadal zgodnie z oznakowaniem godzinowym na tabliczkach pod znakami, ale pod warunkiem spełnienia wymogów wjazdu zapisanych w uchwale.

A przedsiębiorcy? Zakres wyłączeń dla przedsiębiorców opisuje załącznik 3 do uchwały, punkt 6. Dotyczy pojazdów sklasyfikowanych na przykład jako inne lub specjalne, a do tej grupy miasto zalicza m.in. czterokołowce i maszyny budowlane.

Czy to inne miasta mają już takie strefy? Według miasta strefy czystego transportu funkcjonują już w Warszawie i Krakowie.

Kto o tym zdecydował? Ostateczną decyzję o kształcie i zasięgu strefy podejmuje Rada Miasta Katowice na podstawie propozycji prezydenta miasta i konsultacji z mieszkańcami.

Skąd taki pośpiech

Miasto tłumaczy w FAQ, że przy niespełnieniu wymogu Polska jest narażona na opóźnienia w przekazywaniu środków z Krajowego Planu Odbudowy w wysokości 2 miliardów euro. Według urzędu w Europie działa ponad 320 takich stref, a do końca 2030 roku ich liczba ma przekroczyć 500. Strefa ma służyć ochronie zdrowia mieszkańców przez ograniczenie emisji z transportu, a nie ściąganiu opłat: miasto zaznacza, że wjazd nie wymaga zezwoleń ani nalepek.

Co to oznacza dla ciebie

Jeśli mieszkasz w Katowicach lub innym mieście GZM i masz auto od dawna, nic nie musisz robić. Planując zakup innego samochodu, sprawdź jego normę Euro, bo wtedy wymogi strefy liczą się także dla ciebie. Gość z innego regionu nie wjedzie starszym dieslem poniżej Euro 5 i musi wybrać trasę poza strefą.